verdieping
Afronding leergang systemisch werk rondom afstand en adoptie
2026-02-06
Afgelopen weekend rondde ik de 1-jarige leergang Systemisch Werk rondom Afstand & Adoptie aan de School voor Systemisch Bewustzijn (SSB) af. Wat deze leergang bijzonder maakte, is dat alle stemmen in de adoptiedriehoek vertegenwoordigd waren: afstandsmoeders, geadopteerden en adoptiemoeders. Drie posities, drie perspectieven, drie vormen van verlies. De ervaringen van afstand en adoptie zijn verhalen ervaringen die je draagt in je lijf. Ze gaan over gemis, over leegte, over banden die zijn verbroken met je systeem van herkomst, cultuur en taal. Over iets wat er ooit was en er ineens niet meer is.
Juist daarom voelt het voor mij zo betekenisvol dat er een gespecialiseerde systemische leergang bestaat rondom dit thema. Dit veld raakt aan de meest fundamentele menselijke vragen: wie ben ik, waar kom ik vandaan en waar hoor ik bij? In veel vormen van systemisch werk komt adoptie wel voorbij als één thema tussen vele andere, terwijl het misschien wel als geen ander laat zien waar systemisch werk in de kern over gaat: verlies, loyaliteit, onderbroken binding, verstoorde ordening en het verlangen naar bestaansrecht.
Dit werk vraagt om aanwezig durven zijn bij wat niet te repareren is, het vermogen om meerdere perspectieven tegelijk te dragen, ook als ze elkaar pijn doen. En om te blijven bij dat wat zo vaak wordt overgeslagen: het rauwe verdriet en het diepe gemis dat in zoveel adoptieverhalen onder de oppervlakte leeft.
Voor mij persoonlijk voelde deze leergang als een essentiele toevoeging aan alles wat ik heb geleerd. Ik leerde zachter te luisteren. Om minder te willen begrijpen en meer te durven blijven. En om met meer zorg te kijken naar de bredere lagen van dit veld: koloniale geschiedenis, ongelijkheid, juridische structuren, collectieve verantwoordelijkheid.
Ik heb de leergang afgesloten met een kort verlies-afscheid-rouwritueel. Voor geadopteerden staat het verhaal vaak in het teken van dankbaarheid, waardoor het verdriet geen ruimte krijgt. Adoptieouders hebben vaak geen ruimte gehad om te rouwen om ongewenste kinderloosheid. Afstandsmoeders dragen vaak een verlies dat maatschappelijk nauwelijks erkend wordt. Zoveel onafgeronde verhalen en zoveel niet-gezien verdriet. Het ritueel was bedoeld als een klein, maar wezenlijk moment om samen stil te staan staan bij ieders eigen verlieservaring en het afscheid van de groep.
Dit was een einde en tegelijk een nieuw begin. Naast de individuele begeleiding die ik geef, ga ik me als coördinator binnen SYSTEMIC ADOPTEE CARE (SAC) verder inzetten voor dit veld. Naast de adoptieopstellingendagen ontwikkelen we de komende periode meer adoptiegerelateerde activiteiten. Omdat ik weet hoe eenzaam dit thema kan zijn. En omdat ik heb ervaren wat er gebeurt als je het niet meer allemaal alleen hoeft te dragen.
Tot slot, grote dank aan Hilbrand Westra (정운석) voor je kennis, ervaring en jarenlange toewijding om dit werk in de wereld te zetten. En dank aan mijn reisgenoten, met wie ik deze leerweg mocht delen.